Advertentie Klank.nl Advertentie Klank.nl Advertentie Klank.nl Advertentie Klank.nl Advertentie Klank.nl Advertentie Klank.nl Advertentie Klank.nl Terug Hoger  
KlankKoekje
EEN TREKZAK IS (G)EEN TREKZAK? (V)

De harmonica in Schotland

Robert Tromp: “….. er is op harmonicagebied meer te koop dan het doorsnee Hohner Goudbrandje in C-F…...”

Schotland is over het algemeen niet een land dat direct met de harmonica wordt geassocieerd.
De eerste reactie is bijna altijd:
“Schotland – doedelzak.”

Jaargang 6, 3e kwartaal 1996, nummer 4
door Robert Tromp uit Leeuwarden

Een veronderstelling die net zo min juist is als het omgekeerde van deze stelling. Maar dit even terzijde.
De meer ingewijden onder ons kunnen Schotland ook nog wel verbinden met het accordeon, dat in de ‘dancebands’ veelvuldig wordt gebruikt.
En dan bijna altijd een exemplaar met echt een juweel van een zweving. Maar Schotland en de harmonica....? Ik denk niet, dat veel mensen die link zullen leggen.

Toch is de harmonica zeer populair geweest in dit land. Zeker aan het begin van onze eeuw.
Net zoals bijna overal gingen ook de Schotten overstag voor dit nieuwe instrument. 
En net als in andere streken bezon men zich ook hier om een manier uit te vogelen om de eigen (volks)muziek op de trekzak ten gehore te brengen. En in Schotland waren dat de bekende reels, jigs en hornpipes, maar ook de buiten Schotland minder bekende Highland Flings en Strathspeys.
Dit zijn de meest typische Schotse dansen: langzaam en met een afwisselende punkering.

WASROLLEN, 78 toeren platen en cd's

In het begin van deze eeuw zijn er in Schotland talloze 78 toeren platen uitgebracht met muziek van harmonicaspelers met de in die tijd gebruikelijke pianobegeleiding. Meestal speelde men op tweerijers, die gestemd waren volgens wat wij hier het Ierse systeem noemen, dus met een halve noot verschil tussen de rijen (B/C, C/Cis enz. ). Zo typisch Iers was dit dus ook weer niet.
De bekendste spelers uit die tijd waren de gebroeders Peter en Daniel Wyper. De oudste opnamen van hen waren nog op wasrollen, daarna hebben ze zo'n 75 platen opgenomen. Voor het overgrote deel met traditionele Schotse muziek. 
Maar ook de voor die tijd zo typische marsen, die je zo in het eerste het beste draaiorgel kunt stoppen. Van hen en andere Schotse spelers is in 1978 een elpee uitgebracht op het Topic label.

En voor de verandering kan ik eens zeggen dat deze uitgave beslist wel te koop moet zijn want het Topic label heeft deze plaat recentelijk op cd heruitgegeven. 
(Melodeon Greats: A Collection of Melodeon Masterpieces)

Een bewijs dat de goeie, ouwe trekharmonica het tot op de dag van vandaag heeft volgehouden in The Highlands, is een cassette van Jim Crawford uit 1992. De ten tijde van de opname 77-jarige Crawford speelde toen op een Hohner Double Ray in B/C en werd ondersteund door Suzanne en Mabel Gray op resp. bas en piano. Met z'n drieën zetten ze typisch Schotse muziek neer met ook een onmiskenbaar Schotse sfeer.
Dat ligt natuurlijk ook voor een groot deel aan het gespeelde repertoire. De band is gevuld met jigs, reels, (pipe)marches, hornpipes en strathspeys. Al met al een onverwisselbaar Schots geheel.

En dat Mr. Crawford niet de eerste de beste is, heeft hij wel bewezen door op een concours – te midden van een aantal accordeonisten – toch de eerste prijs te winnen.

En voor mij persoonlijk heeft hij dat al verdiend door het feit, dat een redelijk aantal van de 'tunes' door hemzelf gecomponeerd zijn.
Het verhaal over de verkrijgbaarheid van deze en andere geluidsdocumenten zal ik maar niet meer ophangen, dat mag als bekend worden verondersteld zo langzamerhand. Maar voor de 'sneupers' onder u: Jim Crawford: On the Melodeon (Springthyme SPRC 1034).
 

Klank.nl

 
MISS MILLIGAN'S STRATHSPEY

Het muziekvoorbeeld van deze keer is Miss Milligan's Strathspey.

Deze dansen zijn wel zeer kenmerkend voor Schotland; je komt ze nergens anders tegen. Let op de punkeringen en de zeer hoekige melodie (voor zover je van dat laatste kunt spreken). 
En een strathspey is een langzame dans.

Tot slot nog even voor de doe-het-zelvende harmonicaspelers: deze strathspey doet het heel goed als je hem over één rij speelt. Misschien alleen even transponeren als je geen D-rij tot je beschikking hebt.