Terug
Hoger
KOM OP SPREEKUUR BIJ HENK KUIK (2)
Met tips uit de werkplaats voor accordeon en trekharmonica
Afblijven….of zelf dokteren?
Geen koe zo bont of er zit wel een vlekkie aan, oftewel: in bijna elke accordeon / harmonica, die ouder is dan pakweg 10 à 15 jaar kom je wel een snurker of slurpertje tegen.
Hiermee bedoel ik het reutelende bijgeluid dat een toon maakt als je net een gevoelig stukje aan het spelen bent. Vooral in de lagere regionen. Dit storende geluid wordt veroorzaakt door ‘Het Ventiel’.
Hoewel er bij ons instrument ook veel lucht aan te pas komt, verstaan we onder een ventiel in een accordeon iets heel anders dan onder een ventiel in een fietsband.
Het principe is echter hetzelfde; een ventiel laat maar naar een kant lucht door (nu volgt even de technische herhalingsoefening….), voor elke toets zitten er in het tonghuisje twee dezelfde tongetjes. Één aan de binnen- en één aan de buitenkant van het blok. Ofwel: een geeft geluid bij trekken en een bij duwen.
Bij de trekharmonica zijn deze tonen verschillend zoals je vermoedelijk al dacht. Om nou te zorgen dat je niet bij bijvoorbeeld het trekken al je lucht verliest door de buitenste toonspleet, zit er aan de buitenkant een klein leren lapje dat bij het trekken dichtgezogen wordt. Bij duwen gebeurt hetzelfde in omgekeerde richting.
Dit noemen we het ventiel. (Er worden ook vaak kunststof ventielen gebruikt, namelijk in de Duitse instrumenten.) Als u mijn voorafgaande verhandeling heeft kunnen volgen is er tot zover niks aan de hand.
Door de jaren heen slepen we echter onze ‘trekbuul’ van hot naar haar, ofwel van les naar huis of van huis naar optreden/accordeon- oftewel harmonicadag en vice versa. Door de temperatuurswisseling ontstaat condens op de (metalen) tongen oftewel nattigheid. Nou is er één ding waar leren ventielen niet tegen kunnen en dat is ….. juist.
Als je je instrument na thuiskomst direct uit de koffer haalt, dan kan dat vocht meteen weer verdampen. Zo niet, dan kan het vocht niet weg en trekken je ventielen krom.
Gevolg: Het duurt tijdens het aanspreken van de toon een tijdje voordat het betreffende ventiel aangezogen wordt en sluit. Je hoort dan het slurpje.
Als het euvel erger is, sluit het ventiel helemaal niet meer af en blijft maar een beetje heen en weer reutelen. Dit is het snurken.
Als het maar om een of twee tonen gaat die slurpen, dan is dat een relatief kleine ingreep en niet duur. Als de meeste ventielen aangetast zijn is het veel werk en kost dus meer. Er moet dan eerst bekeken worden of het instrument zo’n revisie waard is. Tonen niet roestig? Klepvilt nog goed? Balg etc…..
Bij alle accordeons en harmonica’s komt ooit het moment dat dit gebeurt.
Dat houdt ons soort vakmensen aan het werk.
Bij een goed instrument is het meestal ruimschoots de moeite waard om een complete revisie te laten uitvoeren. Zeker als je erg aan je instrument gehecht bent. Prijzen hiervoor verschillen nogal. Het hangt er natuurlijk ook vanaf of je een 1-rijer hebt of een 5-korige knopaccordeon met klankkamer.
Alle tonen worden eruit gehaald en schoongemaakt (het is net een stofzuiger, weet je nog?)
Nieuwe ventielen erop. Leer of kunststof (met de laatste heb je geen last van kromtrekken, maar de klank wordt iets scherper).
Opnieuw met bijenwas/hars (hierover later meer) in de toonblokken smelten.
En als laatste: stemmen.
Zoals je ziet: een boel werk, dus niet goedkoop. Voor het bedrag dat dit kost koop je echter nog lang geen nieuw instrument. En als je dit werk bij een goede reparateur laat doen is je instrument van binnen als nieuw en gaat weer jaren en jaren mee.
AFBLIJVEN????
Een of twee ventielen aan de buitenkant van het blok kun je zelf eventueel vervangen. De goede reparateur heeft alle maten ventielen op voorraad. Alle ventielen vervangen is een karwei dat je beter niet zelf kunt ondernemen.
GEBRUIKT INSTRUMENT
Financieel kan het heel aantrekkelijk zijn om een gebruikt instrument te kopen. Doe dit alleen als je er verstand van hebt of iemand meeneemt die dat heeft. Koop anders alleen bij een vertrouwd adres waar je ook naar terug kunt gaan met problemen (zgn. garantie).
In een volgende aflevering van mijn rubriek zal ik uitgebreid ingaan op de aanschaf van een gebruikt instrument en de zaken waar je bij eventuele aankoop op moet letten.
Henk Kuik is accordeonist en heeft (in 1994) een winkel/werkplaats in Molenhoek (in 2009: Malden).
Voor vragen of problemen met je instrument of voor het adres van een goede reparateur bij je in de buurt mag je hem gerust bellen.
(In 2009 in Malden: tel. 024 3584196)