Terug
Hoger
Een vroegere buurvrouw van Coen van Orsouw vertelt, dat Coentje, ongeveer vier jaar oud, voor de groentenwinkel van zijn vader met mooi weer op een kistje op zijn harmonicaatje zat te spelen. Dat mocht eigenlijk niet van zijn vader, maar eigen wegen gaan zat er al vroeg in bij de toekomstige accordeonvirtuoos.
De burgemeester van Oss loopt langs en blijft staan om naar hem te luisteren. Pa hoort zijn zoon, stormt naar buiten, ziet de burgervader en omdat we in de twintiger jaren vertoeven zijn de gezagsverhoudingen anders geregeld en onderneemt pa niets. Het liedje is uit, de burgemeester klapt en overhandigt Coentje een stuiver. Zijn eerst verdiende geld als uitvoerend musicus.
Coen van Orsouw, 71 jaar jong, altijd pretogen, altijd glimlachend en altijd met een sigaar in de mond spelend (Morst u nou nooit eens as in een accordeon? Nee, hoor, is nog nooit gebeurd...) herinnert zich de gebeurtenis nog en laat het bewuste liedje even horen op een van zijn vele accordeons.
“Mijn vader was verschrikkelijk trots op mijn spel en heeft vanaf het allereerste begin plakboeken bijgehouden en alles bewaard wat met mijn accordeonmuziek te maken had. Uitnodigingen om te spelen, stukken in de krant, muzieknotities, want ik ben heel vroeg begonnen met componeren. Ik heb nog muziekstukje die ik op mijn zevende jaar maakte. Vol met theoretische fouten natuurlijk, maar ik wilde de muziek die ik in mijn hoofd hoorde, opschrijven. Mijn vader had, naast zijn zaak, een accordeonorkest en aan het feit, dat hij zo van muziek hield, heb ik veel te danken.”
“Mijn allereerste accordeonnetje, wat echt van mij was, kreeg ik van hem. Met twee jaar speelde ik al op een harmonicaatje en later op een kleine accordeon, maar toen ik ongeveer zes jaar was ging ik met mijn vader en mijn zusje naar de kermis in Den Bosch. Onderweg kwamen we langs een muziekwinkel en daar in de etalage stond toch een lief kastje! Ik was er helemaal weg van. Ik zei tegen mijn vader dat ik niet naar de kermis hoefde als ik dat accordeonnetje maar zou krijgen. Mijn vader liet zich graag overhalen, kocht van de centen, die hij voor de kermis had, vijfendertig gulden, het instrument en we gingen rechtsomkeert naar huis. Ik dolgelukkig en mijn zusje in tranen, want die wilde liever naar de kermis.”
Met 7 jaar krijgt Coen de eerste echte accordeonlessen en wordt het jongste lid van het orkest van zijn vader. Met 8 jaar treedt hij in Den Bosch in de openbaarheid en heeft veel succes. Vele optredens volgen, eerst in Oss voor de R.K. Werkliedenbond, de Politiebond etc., al snel verder van huis. Zijn muzikale opleiding is dan in handen van M. Smits en accordeonlessen krijgt hij van Lamee uit Boxmeer.
Dan, eind december 1934, verschijnt “de 14-jarige accordeonvirtuoos voor den KRO-microfoon”.
Het artikel, dat naar aanleiding van dit optreden geschreven werd, heeft als titel: ‘Slechts één roep: schitterend!’ en roemt zijn toon- en maatvastheid evenals zijn repertoire. Balletmuziek van Guinod, Dichter und Bauer, Einzug der Gladiatore en de serenade van Monzy. Vooral in dit laatste werk imponeerde zijn buitengewone vingervlugheid in de talrijke lastige variaties.
“Ach, vingervlug. Het gaat er niet om een hoop noten achter elkaar te zetten. Eenvoudig kan net zo mooi zijn als veel techniek. Wat je moet leren is zuiver accordeon te spelen.”
En dat leerde hij wel. In februari 1936 wordt hij uit 100 kandidaten gekozen om als zogenaamde radiodilettant op te treden in het programma van Radio Luxemburg. De beloning een lunch en een retourbiljet voor de trein.
Het accordeon is in deze jaren gegroeid van volksinstrument naar solo-instrument. Er worden steeds betere instrumenten gebouwd met zoveel meer mogelijkheden om klassieke muziek te vertolken dat de vooroordelen ietwat verdwijnen al duurt het nog tot de vijftiger jaren voor er een conservatoriumopleiding komt.
Wat niet betekent, dat de vooroordelen nu verdwenen zijn. Gebrek aan kennis en inzicht zal wel blijven bestaan.
Er is een organisatie die de belangen van de spelers in groepsverband behartigt, de Nederlandse Accordeon Bond en na de oorlog komt daar de Nederlandse Accordeonisten Associatie bij. Deze laatste stelt zich ten doel de prestaties van de amateur-solisten op te voeren. Zij organiseert kampioenschappen en in 1949 wordt Coen van Orsouw de eerste maal Nederlands kampioen, Jan Pieterse uit Hilversum wordt tweede en Arie Willems uit Helmond derde.
Frans van Capellen nodigt Coen van Orsouw uit voor een radio-optreden en het is een begin van een jarenlange samenwerking. Hij treedt in die tijd ook samen met Johnny Meyer voor de radio op.
Aan de toen nog experimentele televisie-uitzendingen van Philips werkte hij ook mee, al vonden ze het Italiaans concert van Guzano te lang. Accordeon werd (en wordt!) toch nog geassocieerd met vlotte muziek.
Als Nederlands kampioen neemt hij deel aan het Internationaal Concours in Spa.
In Spa voelt hij zich bijna door de grond zinken als hij z’n tegenspelers hun reusachtige instrumenten ziet uitpakken en hij zelf met een twintig jaar oud kastje bijna zonder mogelijkheden moet optreden.
In Nederland heeft men voor de accordeons na de oorlog immers jarenlang geen deviezen beschikbaar gesteld!!!
Met de moed der wanhoop slaat hij zich door het programma (waaronder een fuga van Bach) heen en ondanks zijn gebrekkig instrument wordt hij in dit gezelschap van louter sterren negende op een totaal van vijftien deelnemers.
Gelukkig bouwt de toen 72-jarige accordeonbouwer bij Hohner, Morino, voor hem een instrument waarop hij zijn muzikale talenten ten volle kan ontplooien.
Dit concertaccordeon beschikt over een accommodatie die gelijk is aan die van een pijporgel: het aantal bastonen is door het aanbrengen van registers tot 450 uitgebreid, terwijl door een vernuftig koppelingssysteem ook over twee “klavieren” kan worden beschikt.
Met dit instrument treedt hij in 1950 op in de concertzaal van de Central Hall of Westminster, waar vijfduizend bezoekers luisteren naar hem en grootheden als de Schotse vertolker van Jigs en Reels Jimmy Shand en de Franse solist Freddy Balta. Daarnaast de Belgische kampioen Jos Termonia en de Duitse kampioen Hans Rauch.
Deze ‘Accordion Day 1950’ is het grootste accordeonfestival dat ooit in Engeland is gehouden en draagt veel bij tot de ontwikkeling van de accordeoncultuur.
In Nederland is Coen van Orsouw inmiddels dirigent van het AVRO-accordeonorkest en speelt met zijn ensemble ‘Accordeonata’ dikwijls voor de grammofoonplatenindustrie. Hij maakt deel uit van het Souvenir-orkest, Harmonetta en van het orkest van Eddy Christiani. Namen die velen van ons doen terugverlangen naar een tijd toen er veel accordeonmuziek op de radio te beluisteren viel.
Naast het spelen, componeren en arrangeren geeft Coen van Orsouw ook les op de Hohner-accordeonschool waar hij leerlingen opleidt tot accordeonsolist. Dan treurt Den Bosch, want Coen verhuist naar Hilversum.
Wordt vervolgd